Zenuwblokkades
vinden in het algemeen plaats door de te blokkeren zenuwstructuur te
lokaliseren met een
naald die daarna wordt verhit met radiofrequente stroom. In principe
is dit een definitieve behandeling.
Enkele uitzonderingen daargelaten vindt vóór deze behandeling een proefbehandeling
met een lokaal-anaestheticum
plaats om er zeker van te zijn dat blokkeren van deze zenuw ook daadwerkelijk
tot klachtenreductie leidt.
Nagenoeg alle
behandelingen vinden plaats in dagverpleging.
Contra-indicaties
voor het ondergaan van zenuwblokkades zijn:
-
zwangerschap (lokalisatie
van de doelwitstructuur vindt plaats onder
röntgen-doorlichting)
-
gebruik van
anticoagulantia
-
aanwezigheid van cardiale
pacemakers
Ook
pijnsyndromen die zich over een groot gebied uitstrekken (bijv.
fibromyalgie) zijn niet adequaat te behandelen met zenuwblokkades.
Technieken voor
anesthesiologisch invasieve pijnbestrijding kunnen worden onderverdeeld
in technieken waarbij pijnvermindering wordt
nagestreefd door:
-
farmacologische technieken
waarbij door middel van injecties weefselstructuren zoals segmentale
wortels worden geïnfiltreerd met farmaca;
-
radiofrequente laesies (thermische
laesies) waarbij aan de tip van de naald een hoge temperatuur wordt
opgewekt.
Bij de radiofrequente thermolaesie (RF-lesie) wordt de temperatuur
aan de tip van de naald verhoogd tot meer dan 60o Celsius.
Alvorens over
te gaan tot een RF-lesie behandeling(en) worden meestal eerst prognostische
blokkaden verricht met een lokaal anestheticum.
Het doel van een prognostische blokkade is om te beoordelen of de betrokken
zenuwstructuur bijdraagt aan de pijngeleiding en het
vaststellen van een mogelijk therapeutische effect. Voor sommige behandelingen
worden geen prognostische blokkades verricht:
-
ganglion sphenopalatinum
blokkade;
-
ganglion Gasseri blokkade
(volgens Sweet);
-
cervicale facet blokkade.
Klik hier voor
een korte beschrijving van de beschikbare technieken in de invasieve
pijnbestrijding
Ganglion
Gasseri blokkade (volgens Sweet).
Indicatie: essentiële
trigeminus neuralgie Target structuur: het ganglion van
Gasseri. Mogelijke bijwerkingen:
-
cornea anesthesie;
-
dysesthesie in het gelaat;
-
bacteriële meningitis.
In negentig procent
van de behandelde patiënten is de pijn onmiddellijk weg, soms kan de
oorspronkelijke aangezichtspijn nog enkele
weken blijven bestaan. Het recidief percentage is 20-30% binnen 2 jaar.
Ganglion
Sphenopalatinum blokkade
Indicatie:
-
cluster hoofdpijn (Hortonse
neuralgie)
-
atypische aangezichtspijn
Target structuur: ganglion sphenopalatinum
Mogelijke bijwerkingen: Een hypesthesie van het palatum kan optreden
welke meestal tijdelijk is. Napijn gelokaliseerd in het aangezicht
kan enkele weken optreden. Direct na de behandeling kan tijdelijk een
bloedneus optreden.
Facetdenervaties
-
Cervicaal Indicatie:
cervicale facet blokkade zijn:
-
nekpijn
-
cervicobrachialgie
-
cervicogene
hoofdpijn
Target structuur: de mediale tak
van de ramus dorsalis van de cervicale segmentale zenuwen. Ieder facet
gewricht bisegmentaal
wordt geïnnerveerd. Een behandeling wordt meestal op meerdere niveaus
tegelijk uitgevoerd b.v. C3 tot C6.
Mogelijke bijwerkingen: een brandende napijn in de nek bij 10-15%
van de patiënten welke spontaan geneest na enkele weken.
-
Thoracaal Indicatie:
thoracale facet blokkade is:
-
thoracale
mechanische rugpijn
Target
structuur: de mediale tak
van de ramus dorsalis van de thoracale segmentale zenuwen. Mogelijke
bijwerkingen: een brandende napijn ter plaatse bij 10-15% van de
patiënten welke spontaan verdwijnt na enkele weken
-
Lumbaal
Indicatie: lumbale facet blokkade is:
-
Mechanische
lage rugpijn
Target
structuur: de mediale tak
van de ramus dorsalis van de lumbale segmentale zenuwen. Mogelijke
bijwerkingen: een brandende napijn ter plaatse bij 10-15% van de
patiënten welke spontaan verdwijnt na enkele weken.
RF-lesie
Dorsal Root Ganglion (RF-DRG)
-
Cervicaal Indicatie:
-
cervicobrachialgie
-
cervicogene
hoofdpijn
Target structuur: dorsale ganglion
van de cervicale segmentale zenuw.
Mogelijke bijwerkingen: brandende napijn in het behandelde dermatoom.
Soms treedt een voorbijgaande hypesthesie op in
het dermatoom, welke gewoonlijk na 3-6 maanden is verdwenen.
-
Thoracaal Indicatie:
-
intercostaal
neuralgie (met intacte sensibiliteit)
-
rib-tip
syndroom
Target structuur: dorsale ganglion
van de thoracale segmentale zenuw.
Mogelijke bijwerking: brandende napijn in het behandelde dermatoom.
Soms treedt een voorbijgaande hypesthesie op in het
dermatoom, welke gewoonlijk na 3-6 maanden is verdwenen.
-
Lumbaal Indicatie:
-
Radiculaire
pijn in het been zonder neurologische uitvalsverschijnselen
Target structuur: dorsale ganglion
van de lumbale segmentale zenuw.
Mogelijke bijwerking: brandende napijn in het behandelde dermatoom.
Soms treedt een voorbijgaande hypesthesie op in
het dermatoom, welke gewoonlijk na 3-6 maanden is verdwenen.
Sympaticus
blokkade
-
Cervicaal Indicatie:
-
Sympatisch
gemedieerde pijn in de arm b.v. CRPS type I en II
Target structuur: het ganglion
stellatum
Mogelijke bijwerking: Zeldzaam is het optreden van een blijvend
partieel Horner syndroom. Een pneumothorax kan
binnen 24 uur optreden.
-
Lumbaal Indicatie:
-
Sympatisch
gemedieerde pijn in het been b.v. CRPS type I
-
Arteriële
vasculaire insufficiëntie inoperabel b.v. Fontaine IV
Target
structuur: lumbale
sympatische grensstreng Mogelijke bijwerking: partiële lesie van
de nervus ilio-inguinalis
Epidurale
injecties
-
Cervicaal Indicatie:
-
Herpes Zoster
-
Radiculaire
pijn
Target structuur: de segmentale
zenuw met overloop naar de epidurale ruimte
Mogelijke bijwerking: Soms kan enige dagen napijn optreden door
de 'prik'.
-
Thoracaal Indicatie:
-
Herpes Zoster
-
Radiculaire
pijn
Target
structuur: de segmentale
zenuw met overloop naar de epidurale ruimte Mogelijke
bijwerking: Soms kan enige dagen napijn optreden door de 'prik'.
-
Lumbaal
Indicatie:
-
Herpes Zoster
-
Radiculaire
pijn
Target
structuur: de segmentale
zenuw met overloop naar de epidurale ruimte Mogelijke
bijwerking: Soms kan enige dagen napijn optreden door de 'prik'.
Plexus
coeliakus blokkade
Indicatie:
-
Viscerale pijnklachten in de
bovenbuik t.g.v. een maligniteit of meta's
Target structuur: de plexus coeiliakus
Mogelijke bijwerking: Direct na de blokkade kan orthostatische
hypotensie optreden. Door intravasculaire injectie van het neurolyticum
in de arterie van Adamkiewicz kan een dwarslesie optreden.
Chordotomie
Indicatie:
-
Unilaterale pijn t.g.v. een
maligniteit (met een beperkte levensverwachting)
Target
structuur: de tractus
spinothalamicus op cervicaal niveau Mogelijke bijwerking: Direkt
na de ingreep kunnen de volgende symptomen zich voordoen:
-
orthostatische hypotensie;
-
hoofdpijn;
-
syndroom van Horner;
-
motorische uitval. Bij 20%
van de patiënten ontwikkelt zich geleidelijk een dysesthesie. Mictie
problemen kunnen optreden.
Blijvende motorische uitval is aanwezig bij 2% van de patiënten.
Intrathecale
morfine toediening
Indicatie:
-
Pijn t.g.v. een maligniteit
welke niet meer adequaat te bestrijden is met medicamenteuze opioïden
en/ of als de bijwerkingen
niet meer acceptabel zijn
Target
structuur: de intrathecale
ruimte (de spinale ruimte) Mogelijke bijwerking: De volgende
bijwerkingen kunnen optreden:
-
dezelfde bijwerking als bij
systemische toediening;
-
myoclonieën;
-
hyperesthesie en allodynie;
-
lokale infectie van de
catheter;
-
liquor lekkage gepaard
gaande met hoofdpijn;
-
meningitis.
Elektrische
Spinale Epidurale Stimulatie (ESES)
Indicatie:
-
Complex Regional Pain
Syndrome (CRPS)
-
Deafferentiatie pijn t.g.v.
wortellesie of plexus lesie
-
Centrale pijn t.g.v. schade
aan het ruggenmerg
-
Fantoom pijn
Target
structuur: zenuwvezels in
de achterstreng van het ruggenmerg. Mogelijke bijwerking: Na
implantatie van een ESES stimulator kan een lokale infectie optreden
eventueel leidend tot een meningitis.
|